هشتم هجرى محمد هندوشاه كه منشى يا نديم غياث الدين بن رشيد الدين فضل اللّه مؤلف جامع التواريخ بوده صحاح الفرس را نوشت و در آن اغلب الفاظ لغت فرس اسدى را گرفته و الفاظ ديگر هم از شعراى بعد از اسدى اضافه كرد . بسيارى از شواهد لغت فرس را هم نقل كرد و شواهد ديگر هم از شعراى بعد از اسدى مثل انورى و خاقانى و جز آنها مزيد نمود . مثل اسدى ترتيب الفاظ را بر حرف آخر نهاد اما بر خلاف اسدى مراعات ترتيب حرف اول را هم كرده ملاحظهء ترتيب حروف ميان را نكرده ، لفظ اول باب الالف آرا است و لفظ آخر يلدا ، از فرهنگ ابو حفص سغدى خبر نداشته و در مقدمهء كتاب بعد از تعريف زيادى از مربيش غياث الدين گويد . . . « 1 » صحاح الفرس فرهنگ شعرى قابل قدر است و در اهميت تالى لغت - الفرس . اما حيف كه نسخش كمياب است و در بعض نسخ بجاى صحاح الفرس كه در نسخهء من است صحاح العجم نوشته شده و حاجى خليفه هم در كشف الظنون نام آن را صحاح العجم ضبط كرده . نسخهء من بسيار مغلوط و از آخر هم اوراقى افتاده دارد اما چون الفاظ و عباراتش در لغت الفرس و كتب متأخر موجود است در استفاده از آن براى من اشكالى نبود كه غلط را از صحيح تميز دهم . در باب حالات مؤلف صحاح الفرس مزيد بر آنچه در مقدمهء كتابش نوشته از جايى بدست نيامد و تاريخ وفاتش هم مجهول . اما پدرش هندوشاه بن سنجر بن عبد اللّه الصاحبى القيرانى مشهورتر است كه كتاب تجارب السلف فارسى در تاريخ خلفا از او باقى مانده كه بنام نصرة الدين احمد اتابك لرستان نوشته و تاريخ تأليف آن 724 يعنى سه سال قبل از تأليف صحاح الفرس است . اين كتاب تازه در ايران چاپ شده است . شرق‌شناسان اروپا از قابل قدر بودن صحاح الفرس اطلاع نداشتند و الا بجاى معيار جمالى كه كتاب لغت مهملى است آن را چاپ مىكردند . » ( مقدمهء جلد پنجم فرهنگ نظام صفحات د - ه ) عين عبارت كشف الظنون كه اين‌همه بدان تكيه مىكنند و اشتباهات از آن سرچشمه گرفته در چاپ جديد اين كتاب كه معتبرترين چاپها بشمار مىرود چنين است : « 2 » « صحاح العجم - لهندوشاه النخجوانى المتوفى سنهء « 730 » « 3 » رتبه على ترتيب الصحاح العربى و هو مختصران قديم و هو معروف بديرينه مختصر و « جديد » . قال فيه لما رأيت اكثر كتب المشايخ مدونه بلغة الفرس

--> ( 1 ) - در اينجا قسمتى از مقدمهء كتاب را طبق آنچه در نسخهء « ك » مضبوط است نقل مىكند و قسمت نقطه‌چين نشانهء حذف آن است . ( 2 ) - در اينجا قسمتى از مقدمهء كتاب را طبق آنچه در نسخهء « ك » مضبوط است نقل مىكند و قسمت نقطه‌چين نشانهء حذف آن است . ( 3 ) - كشف الظنون جلد 2 چاپ استانبول 1943 م . ( 1362 ه . ق . ) تأليف حاجى خليفه متوفى بسال 1067 ه . ق . و براى شناختن اين چاپ رجوع به لغت‌نامه ذيل « كاتب چلبى » شود .